Een merkwaardig beleggingsverhaal van een Haarlemse klokkenmaker. (3)
26 april, 2009 | door gmuylaert | 
7 mei 1805. De Haarlemmer Johannes Coelombie, klokkenmaker van beroep, overlijdt op deze dag. Hij laat een bijzonder testament na, dat 200 jaar na zijn overlijden geëffectueerd zou moeten worden…
Coelombie had in zijn testament namelijk bepaald dat zijn vermogen, van ongeveer 16.000 toenmalige guldens, uiteindelijk ten doel zou moeten hebben de armen in Haarlem vooruit te helpen. Of, in Coelombies eigen woorden, ‘de onbeschaamde bedelarije uitroeijen, de armen en noodlijdenden in hun nooddruft verzorgen, aan de kost te helpen en in hun eigen onderhoud helpen voorzien.’
De termijn van 200 jaar wordt later aangepast in 140 jaar – dit na het overlijden van de laatste van zijn beide huishoudsters. De laatste van hen overlijdt in 1859, waarmee de einddatum op 1999 kwam te liggen, en de totale beleggingsperiode 194 jaar zou bedragen (van 1805 tot 1999). Maandelijks moest een comité bijeen komen om ‘in het geheim’ hun beleggingsbeslissingen te nemen…
Opvallend genoeg geldt dat de meeste leden van dit comité door de jaren heen eigenlijk helemaal niet voor het beleggingswerk waren opgeleid. Zij waren nogal eens tabaksverkoper, kleermaker of boekhandelaar. Of handelaar in grutterswaren, kruidenier, arts of apotheker, aannemer of azijnfabrikant, om maar enkele van de beroepen van te noemen.
Coelombie had voor het beheer van zijn nalatenschap wel enige voorwaarden gesteld. Zo wilde hij niet dat er in Frankrijk of Engeland geïnvesteerd zou worden. Eerstgenoemde hield Nederland bezet, laatstgenoemde had misbruik van deze situatie gemaakt. Coelombie was hiervan duidelijk niet gecharmeerd.
Opvallend is dat gedurende de eerste honderd jaar vrijwel uitsluitend in obligaties is belegd. Vlak voor de eerste wereldoorlog bestond het fonds maar liefst voor bijna de helft uit Russische staatsobligaties. Obligaties die na de Russische revolutie vrijwel niets meer waard bleken en waarmee een groot deel van het fondsvermogen in rook opging.
In aanloop naar de einddatum, begin 1999, werden hier en daar hooggespannen verwachtingen bekend gemaakt; sommigen hadden zelfs een bedrag van een miljard gulden in gedachten. Wie weet – zo was de gedachte – hadden de beheerders aandelen Koninklijke Olie rond haar oprichting in 1890 gekocht en deze altijd in portefeuille aangehouden.
Uiteindelijk maakt het beleggingscomité bekend dat het beleggingsresultaat uitkomt op ‘slechts’ 9,2 miljoen gulden (EUR 4,14 miljoen). Voor velen een deceptie. En de ‘in de rij staande Haarlemse armen’ kregen ook nog eens niets: het kapitaal werd verdeeld onder een aantal liefdadigheidsinstellingen…
Het jaarlijkse rendement valt hiermee te berekenen op 3,3%. Een percentage dat overigens in werkelijkheid wat hoger zal hebben gelegen; vooral in de eerste decennia na het overlijden van Coelombie is er aan het fonds ook nog geld onttrokken voor de huishoudsters, die tot hun dood een wekelijks bedrag ontvingen.
Sommige pensioenfondsen en verzekeraars claimen jaarlijkse rendementen van 8 à 9%. Hadden de beheerders van het vermogen van Coelombie 8% behaald, dan was het vermogen in 194 jaar uitgegroeid tot ruim 22 miljard euro. Bij 9% zelfs tot 132 miljard euro, waarmee de kracht van compounding op langere termijn ook direct inzichtelijk wordt. En zo bezien was het gefluister over een miljard gulden eigenlijk niet eens zo overdreven.
Toch vallen er uit het verhaal van de erfenis van Coelombie ook nog enkele andere lessen te trekken. Zo was – achteraf bezien - meer spreiding wenselijk geweest, helemaal vanwege de nogal uiteenlopende achtergronden van de beheerders. Tevens geldt dat sommige beslissingen in de beginfase – en enkele fouten in het vervolg – van grote invloed kunnen zijn op het uiteindelijke resultaat. Ook dienen beleggers zich ervan bewust te zijn dat de beste landen om in te investeren in de ene eeuw, zeker niet de beste investeringslanden van de volgende eeuw hoeven te zijn.
Beste Beursboxlezers, ondanks het toch wel tegenvallende resultaat is het bijzondere plan van Coelombie uiteraard zeer nobel te noemen. Uit dit verhaal blijkt nog maar eens de vaak onderschatte kracht van ‘compounding’. Dat is het zogeheten rente-op-rente effect dat door Albert Einstein (1879 – 1955) het ‘Achtste Wereldwonder’ werd genoemd. Warren Buffett heeft zijn rijkdom voor een groot deel aan dit eenvoudige wiskundige principe te danken !
*** Is er iemand onder jullie die ook een merkwaardig beleggingsverhaal kent ?
2 Reacties op “Een merkwaardig beleggingsverhaal van een Haarlemse klokkenmaker. (3)”
Door Luc lcdnlf op 26 april, 2009 | Reageer
Het verhaal is mij volledig onbekend tot nu toe. Dank om het te delen.
De historische inflatie op lange termijn komt uit op ongeveer 4% per jaar. De fondsbeheerders behaalden 3,3% per jaar. Je kunt dus bijna stellen dat Johannes Coelombie zijn ganse vermogen maar 200 jaar later aan de behoeftigen is geschonken, zonder dat er winst is gemaakt.
De Haarlemenaar heeft zijn doel niet kunnen bereiken. Had hij, samen met zijn vermogen, een aantal beurswijsheden meegegeven, kon het anders gelopen zijn.
Ik heb bij dit bericht nog even de samenvatting van mijn beurswijsheden erbij genomen en ze nog eens onder mijn aandacht gebracht.
Door Frank D. op 26 april, 2009 | Reageer
Zeer interessant verhaal en er zijn zeer veel raakpunten met de rendementen van vandaag:
1. Het totale rendement was laag en dit komt grotendeels door de kosten die zijn gemaakt in het begin. De uitgaven voor de huishoudsters gedurende de eerste 50 jaar zullen zeer noodlottig geweest voor het rendement. Hierdoor werd het grote voordeel van compounding onderuitgehaald, wat het zijn net die eerste jaren die zo belangrijk zijn. Je mag dit vergelijken met bepaalde beleggingsfondsen van vandaag. De eerste kosten die ze aanrekenen zijn zo hoog dat dit het rendement volledig onderuithaalt. Daarom is het beter zelf op de beurs te beleggen dan via een bank. Het rendement die anders verloren gaat door de (onnodige) kosten, heb je alvast op zak. Er is dan wel discipline nodig om niet onnodig te traden.
2. Een andere wijsheid van vandaag die toepasselijk is: Als je veel wilt spelen op de beurs, wordt fondsbeheerder bij een bank: dan kan je spelen met ANDERMANS geld. Het staat niet vermeld in het artikel, maar het comité zal waarschijnlijk een vergoeding gekregen hebben voor hun beleggingsactiviteiten. Dit zal hun meer geïnteresseerd hebben dan het uiteindelijke rendementsresultaat zovele jaren later. Daar de beslissingen geheim waren, zal er ook weinig controle geweest zijn, net zoals op de beslissingen van sommige fondsbeheerders.
3. Voorwaarden stellen was een foutje van Coulombie. Zeker als je een beleggingshorizon van 200 jaar voor ogen hebt. Diegene die in 2006 de beursstanden en economische situatie van vandaag perfect heeft ingeschat, zal in 2006 voor zeer ongeloofwaardig aanzien zijn geweest en hier spreken we slechts over een periode van drie en geen 200 jaar.
Kan iemand mij zeggen wat het resultaat zou zijn geweest, moesten ze gewoon goud gekocht hebben en er verder geen enkele actie meer was geweest? Ik kan mij moeilijk inbeelden dat het resultaat slechter zal geweest zijn.