Principieel Berlijn

Als Griekenland uit de problemen moet worden geholpen, dan maar door het Internationaal Monetair Fonds (IMF), liet Berlijn gisteren weten. Het principiële Duitse standpunt om geen eigen middelen ter beschikking te stellen van het armlastige Griekenland, hoeft niet te verwonderen. De Duitse bondskanselier, Angela Merkel, had al laten verstaan dat ze liever geen landen in de euroclub wil die ‘opnieuw en opnieuw’ de boel belazeren en zich niet aan de afgesproken spelregels willen houden.

(tijd) – Wat Duitsland wil, is meer begrotingsdiscipline in de 16 eurolanden. Echte mechanismen om dat af te dwingen, bestaan niet. Dat is al tot in den treure gezegd, en de Griekse tragedie maakt duidelijk wat het probleem is van een muntunie die enkel geschraagd wordt door een beperkt aantal afspraken en een onbestaand gezamenlijk economisch beleid.

Duitsland gaf zijn munt op in ruil voor de hereniging. Maar de initiatiefnemers, de toenmalige Franse president François Mitterrand, de Duitse kanselier Helmut Kohl en de Europese Commissievoorzitter Jacques Delors, hadden naast een monetaire unie ook een verregaande politieke en economische samenwerking voor ogen. Dat doel is onderweg verloren geraakt.

De Griekse tragedie is uitgemond in een spelletje blufpoker. De Grieken stellen de Europeanen voor een blok en eisen een steunplan. Zo niet, gaan ze naar het IMF. Ze hopen daarmee in te spelen op het schaamtegevoel dat in de eurozone heerst om de specialisten van het IMF erbij te roepen.
Maar het zou wel eens kunnen verkeren. Als het IMF Griekenland financieel moet bijstaan, is dat meteen een schandvlek op het land. En wordt daarmee de Duitse boodschap versterkt dat iedereen een verantwoord begrotingsbeleid moet voeren.

De Duitse oproep om de huishoudens binnen de eurozone op orde te brengen en zich wat beter aan de regels te houden, is uiteindelijk een oproep om de euro en de daartoe behorende landen tot een grotere samenwerking te bewegen, vooral op het gebied van het economisch beleid. Uiteindelijk kan dat alleen via een nieuw verdrag, maar dat is op zijn minst een lange lijdensweg.

Dat Berlijn het zo hard speelt, is wel tekenend. Duitsland stelt zich niet langer op als de brave leerling van de klas, maar zegt waar het op staat. Maar Duitsland weet ook dat het niet zonder de euro kan en vooral een stabiele euro.

In het debat mag Duitsland te principieel en te obsessief overkomen, maar het heeft wel een punt. Wil men een munt sterk houden, dan moet dat door een betere coördinatie. En dat doe je met betrouwbare partners, niet met een clubje dat de boel wil tillen.

Voorlopig zal het principiële standpunt het wel niet halen, daar zijn te weinig hefbomen voor. Het alternatief is wat we nu hebben, en dat is te weinig. Dus is het in de eurozone zoals vanouds: aanmodderen.

Jean Vanempten
Senior Writer